SỰ THẬT ÍT AI NÓI: LÀM SAO CÁC HÃNG TÀU QUYẾT ĐỊNH GIÁ CƯỚC CONTAINER?
–––––––––––––––––––––––––––––
Tổng quan: Giá cước container không hề “ngẫu nhiên”
Giá cước container là một trong những biến số khó đoán nhất của chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Việt Nam vẫn nghĩ rằng giá cước đơn giản là chi phí vận chuyển cộng lợi nhuận. Thực tế, giá cước container là kết quả của một hệ thống quyết định đa tầng, chịu tác động đồng thời từ cung – cầu, liên minh hãng tàu, chiến lược tài chính và tâm lý thị trường.
Hiểu được cách các hãng tàu quyết định giá cước container không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, mà còn tránh rơi vào thế bị động khi thị trường biến động mạnh.
>>>xem thêm: Vật liệu và quy cách chuẩn của container – Tiêu chuẩn kỹ thuật chi tiết nhất 2025
Cung – cầu năng lực vận tải: Yếu tố cốt lõi quyết định giá cước container
Trong vận tải biển, “cung” không thể tăng nhanh như các ngành khác. Một con tàu container cỡ lớn cần từ 2 đến 3 năm để đóng mới và đưa vào khai thác. Vì vậy, khi nhu cầu vận chuyển tăng đột biến, giá cước container gần như chắc chắn sẽ tăng mạnh.
Ngược lại, khi nhu cầu giảm nhưng đội tàu vẫn dư thừa, các hãng buộc phải hạ giá để lấp đầy container rỗng. Đây là lý do vì sao giá cước container có tính chu kỳ rất rõ rệt.
Theo UNCTAD, hơn 80% khối lượng thương mại toàn cầu được vận chuyển bằng đường biển, và vận tải container giữ vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng hiện đại. Khi dòng thương mại toàn cầu rung lắc, giá cước container phản ứng gần như tức thì.
Nguồn tham khảo:
UNCTAD – Review of Maritime Transport
https://unctad.org/topic/transport-and-trade-logistics/review-of-maritime-transport
>>>xem thêm: Những điều cần biết khi sử dụng container làm văn phòng – Giải pháp tiết kiệm, hiện đại 2025
Giá cước container toàn cầu biến động mạnh theo cung – cầu và chu kỳ thương mại quốc tế.
Liên minh hãng tàu: Quyền lực tập trung và tác động lên giá cước
Hiện nay, phần lớn thị trường vận tải container toàn cầu nằm trong tay một số ít hãng tàu lớn, hoạt động thông qua các liên minh như 2M, Ocean Alliance và THE Alliance. Các liên minh này chia sẻ tàu, tuyến và lịch chạy nhằm tối ưu chi phí và hiệu suất khai thác.
Khi các hãng trong liên minh đồng loạt cắt chuyến hoặc giảm số tàu trên một tuyến, năng lực vận tải giảm, giá cước container lập tức tăng. Ngược lại, khi họ mở thêm chuyến, giá sẽ hạ nhiệt. Đây là cơ chế điều tiết cung hợp pháp nhưng cực kỳ hiệu quả.
Ngân hàng Thế giới từng chỉ ra rằng mức độ tập trung cao trong ngành vận tải container làm cho giá cước biến động mạnh hơn, đặc biệt tại các thị trường đang phát triển như Việt Nam.
Nguồn tham khảo:
World Bank – Container Shipping and Port Performance Index
https://www.worldbank.org/en/topic/transport/publication/container-port-performance-index
>>>xem thêm: Nhà Container Có Nóng Không? Cách Khắc Phục
Chi phí vận hành chỉ là “giá sàn”, không phải giá bán
Nhiều người cho rằng giá nhiên liệu, phí cảng và chi phí nhân sự là yếu tố quyết định giá cước container. Trên thực tế, các yếu tố này chỉ tạo ra mức giá sàn. Khi thị trường căng thẳng, giá cước container có thể cao gấp nhiều lần tổng chi phí thực tế.
Ví dụ, cùng một tuyến châu Á – châu Âu, chi phí nhiên liệu tăng 15% không đồng nghĩa giá cước chỉ tăng tương ứng. Trong giai đoạn cao điểm, giá cước container có thể tăng 100–200% do thiếu tàu, thiếu container rỗng và tắc nghẽn cảng.
>>>xem thêm: Tại sao nhiều doanh nghiệp ưu tiên thuê container cũ làm kho? – Giải pháp tiết kiệm, hiệu quả 2025
Liên minh hãng tàu kiểm soát năng lực vận tải và tác động trực tiếp đến giá cước container.
Thị trường giao ngay (spot) và hợp đồng dài hạn: Hai mặt của một đồng xu
Giá cước container trên thị trường spot thường biến động mạnh theo ngày, thậm chí theo tuần. Trong khi đó, giá trong hợp đồng dài hạn được các hãng tàu xây dựng dựa trên dự báo nhu cầu và chiến lược ổn định sản lượng.
Doanh nghiệp ký hợp đồng dài hạn thường được hưởng mức giá thấp hơn trong giai đoạn thị trường nóng, nhưng lại chịu thiệt khi thị trường hạ nhiệt. Ngược lại, doanh nghiệp mua cước giao ngay có thể hưởng lợi khi giá giảm, nhưng rủi ro rất lớn khi nhu cầu tăng đột biến.
Theo Freightos Baltic Index (FBX), giá cước container giao ngay phản ánh rất rõ tâm lý thị trường, tương tự như cách thị trường chứng khoán phản ứng với tin tức.
Nguồn tham khảo:
Freightos – Freightos Baltic Index
https://fbx.freightos.com/
>>>xem thêm: Container Văn Phòng Cho Công Trường Xây Dựng: Checklist Chuẩn Giúp Bạn Chọn Đúng 100%, Tránh 7 Sai Lầm Tốn Tiền
Chiến lược tài chính của hãng tàu: Yếu tố ít ai để ý
Nhiều hãng tàu lớn hiện nay là doanh nghiệp niêm yết hoặc có sự tham gia sâu của các quỹ đầu tư. Điều này khiến giá cước container không chỉ là vấn đề vận hành, mà còn là công cụ tối ưu lợi nhuận và dòng tiền.
Báo cáo thường niên của Maersk cho thấy việc kiểm soát năng lực vận tải và tối ưu mạng lưới tuyến là chiến lược quan trọng nhằm duy trì biên lợi nhuận, đặc biệt trong giai đoạn thị trường biến động.
Nguồn tham khảo:
A.P. Moller – Maersk Annual Report
https://www.maersk.com/about/investors
>>>xem thêm: RỦI RO KHI MUA CONTAINER CŨ – VÀ CÁCH KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG NHƯ DÂN TRONG NGHỀ
Thị trường spot và hợp đồng dài hạn tạo ra hai mặt giá cước container hoàn toàn khác nhau.
Góc nhìn Việt Nam: Vì sao giá cước container thường “cao hơn cảm giác”?
Tại Việt Nam, giá cước container còn chịu tác động từ mất cân đối container rỗng, chi phí điều chuyển và tình trạng tắc nghẽn cảng. Các cảng lớn như Cát Lái hay Cái Mép – Thị Vải thường xuyên phải gánh thêm phụ phí, khiến giá cước container thực tế cao hơn nhiều so với báo giá gốc.
Ngoài ra, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam đi qua forwarder thay vì làm việc trực tiếp với hãng tàu, dẫn đến giá cước container có thêm tầng trung gian. Đây là yếu tố rất thực tế nhưng hiếm khi được nhắc đến công khai.
>>>xem thêm: XU HƯỚNG THỊ TRƯỜNG CONTAINER VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2025–2030
Sự thật ít ai nói thẳng: Giá cước container không bao giờ “công bằng tuyệt đối”
Giá cước container phản ánh sức mạnh đàm phán, quy mô hàng hóa và mức độ chủ động thông tin của từng doanh nghiệp. Doanh nghiệp có sản lượng lớn, dự báo tốt và quan hệ dài hạn với hãng tàu luôn có lợi thế rõ rệt.
Đây không phải bất công, mà là bản chất của thị trường logistics toàn cầu.
>>>xem thêm: thông tin và hình ảnh chi tiết container văn phòng
Giá cước container tại Việt Nam chịu tác động mạnh từ hạ tầng cảng và tình trạng container rỗng.
Kết luận: Hiểu cách hãng tàu quyết định giá cước là lợi thế cạnh tranh
Trong bối cảnh cạnh tranh cao, việc hiểu rõ cơ chế hình thành giá cước container giúp doanh nghiệp Việt Nam tránh bị động và xây dựng chiến lược vận chuyển bền vững hơn. Giá cước không chỉ là con số, mà là tín hiệu của thị trường, của cung – cầu và của chiến lược phía sau hậu trường.
Ai hiểu luật chơi sẽ không hoảng loạn khi giá biến động. Ai không hiểu sẽ luôn chạy theo giá cước container trong thế bị động.
Đó chính là ranh giới giữa doanh nghiệp tồn tại và doanh nghiệp tối ưu trong cuộc chơi logistics toàn cầu.
>>>xem thêm: PHÂN TÍCH GIÁ CONTAINER LẠNH 2025: CUNG – CẦU, CHI PHÍ VẬN HÀNH VÀ DỰ BÁO 2026
